4-8- انواع استخاره با تسبيح
كه از حضرت بقيّة اللّٰه ارواحنا فداه روايت شده است
علاّمهٔ حلّى قدّس سرّه در كتاب «مصباح» مى فرمايد: اين استخاره از صاحب الأمر ارواحنا فداه روايت شده است؛ بدين شكل: ده مرتبه يا سه مرتبه يا يك مرتبه سورهٔ «حمد» بخواند، و پس از آن ده مرتبه سورهٔ «قدر» بخواند، و پس از آن سه مرتبه اين دعا را بخواند:
أَللّٰهُمَّ إِنّي أَسْتَخيرُكَ لِعِلْمِكَ بِعٰاقِبَةِ الْاُمُورِ، وَأَسْتَشيرُكَ لِحُسْنِ ظَنّي بِكَ فِي الْمَأْمُولِ وَالْمَحْذُورِ. أَللّٰهُمَّ إِنْ كٰانَ الْأَمْرُ الْفُلٰاني و
بارالها؛ به راستى من از تو طلب خير مى كنم؛ چرا كه تو پايان تمام كارها را مى دانى. نيز با تو مشورت مى كنم؛ زيرا، به تو خوش گمان هستم و خوش گمانى ام در مورد همهٔ چيزهايى است كه آرزويش را دارم كه انجام شود يا از وقوع آن ترسانم. بارالها؛ اگر كارى كه در نظر دارم
كار خود را نام مىبرد بِمٰا قَدْ نيطَتْ بِالْبَرَكَةِ أَعْجٰازُهُ وَبَوٰاديهِ، وَحُفَّتْ بِالْكَرٰامَةِ أَيّٰامُهُ وَلَيٰاليهِ، فَخِرْ لِيَ اللّٰهُمَّ فيهِ خِيَرَةً تَرُدُّ شُمُوسَهُ ذَلُولاً، وَتَقْعَضُ أَيّٰامَهُ سُرُوراً. أَللّٰهُمَّ إِمّٰا أَمْرٌ فَأَئْتَمِرُ، وَ إِمّٰا نَهْيٌ فَأَنْتَهي. أَللّٰهُمَّ إِنّي أَسْتَخيرُكَ بِرَحْمَتِكَ خِيَرَةً في عٰافِيَة
انتها و ابتداى آن به بركت پيوند خورده و در تمامى روزها و شبهايش كرامت او را دربرگرفته است؛ پس، به گونه اى برايم انتخاب كن كه چموشى آن از بين رفته و رام گردد، و داراى ايّامى خوش و روشن باشد. خدايا؛ اگر دستور مى دهى تا انجام دهم؛ و اگر مى گويى: نه، تا اجتناب كنم. خداى من؛ به راستى كه من به واسطهٔ رحمت و مهربانى ات از تو طلب خير مى كنم، خيرى كه با عافيت همراه باشد.
پس از خواندن دعا، مقدارى از تسبيح را-درحالى كه خواسته اش را نيز در نظر آورده است-مى گيرد و مى شمرد. پس از شمردن دانه هايى كه در آن مقدار از تسبيح قرار دارند؛ اگر تعدادشان عدد فرد بود، كار را انجام بدهد، و اگر عدد زوج بود، انجام ندهد.
علاّمهٔ مجلسى اعلى اللّه مقامه در كتاب «بحار الأنوار» مى فرمايد: از پدرم شنيدم كه اين روايت را از شيخ بهايى نوّر اللّه ضريحه روايت كرده است كه گفت:
با اساتيدم گفت وگويى داشتم كه ايشان فرمودند: از امام قائم ارواحنا فداه در مورد استخاره با تسبيح نقل است كه فرمود:
تسبيح را برداشته و پس از سه مرتبه صلوات فرستادن بر محمّد و آل محمّد عليهم السّلام قطعه اى از تسبيح را گرفته و دو تا دو تا دانه هاى آن را مى شمرد و در نهايت، اگر يك دانه باقى ماند يعنى كار موردنظر را انجام بده؛ و اگر دو دانه باقى ماند، يعنى انجام مده.
در كتاب «المختار من كلمات الإمام المهدي عليه السّلام» آمده است: در مورد استخاره با تسبيح، استخاره اى را اجازه داريم كه از حضرت مهدى ارواحنا فداه روايت شده است، يكى از علما نيز در مورد انجام اين استخاره به من اجازه داده اند تا هم خودم انجام بدهم و هم بتوانم به ديگران اجازهٔ انجام آن را بدهم؛ لذا، با توجّه به اجازه اى كه از ايشان دارم، ضمن بيان چگونگى اين استخاره، اجازهٔ آن را به همگان مى دهم تا به اين كيفيّت استخاره كنند:
ابتدا بسم اللّه الرّحمن الرّحيم گفته؛ سپس سه مرتبه صلوات فرستاده سپس دعاى مختصرى بخواند مثل اينكه بگويد: «يا من يعلم إهد من لا يعلم» ؛ «اى كسى كه مى داند؛ كسى را كه نمى داند راهنمايى كن» ، يا بگويد: «يا ربّ خر لي ما هو الصّالح» ؛ «پروردگارا؛ آنچه شايسته و صلاح من است برايم انتخاب كن» يا دعاهايى از اين قبيل. پس از اين دعاى كوتاه، قسمتى از تسبيح را به دست گرفته و بشمرد؛ اگر فرد بود انجام دهد و اگر زوج بود ترك كند.
در برخى از كتاب هاى كهن ديدم كه اين استخاره را نيز به امام عصر ارواحنا فداه نسبت داده است: ابتدا سورهٔ حمد را تا اِهْدِنَا اَلصِّراطَ اَلْمُسْتَقِيمَ قرائت كرده، و پس از آن سه مرتبه صلوات فرستاده و پس از آن نيز سه مرتبه بگو: «يا من يعلم إهد من لا يعلم» ، سپس، قبضه اى از تسبيح را با دست گرفته و دانه هاى آن را شمرده اگر عدد فرد بود يعنى خوب است و آن را انجام بده و اگر زوج بود آن را انجام مده.
اگر مى خواهى بدانى كار موردنظرت كه براى آن استخاره مى كنى بسياربسيار
خوب است يا خير؛ پس از اين استخاره، استخاره اى ديگر به نيّت ترك كار مورد نظرت بگير. در نتيجه اگر اصل كار خوب بود و در استخارهٔ دوّم كه براى ترك انجام آن بود، زوج آمد كه بد است؛ بنابراين، كار موردنظر در نهايت خير و نيكى خواهد بود. و اگر در ترك آن فرد آمد كه خوب است، معلوم مى شود كه انجام دادن يا انجام ندادن كار موردنظر فرقى ندارند. از سويى، اگر استخاره براى اصل كار بد بود و براى ترك كار خوب بود نيز، بايد آن كار را ترك كرده و به طور جدّى از انجام آن صرف نظر كنى؛ ولى اگر فعل و ترك، هر دو بد بود از انجام آن كار نهى شده ولى نه مثل استخارهٔ قبل.
فقيه بزرگوار، صاحب كتاب «جواهر الكلام» در آن كتاب مى فرمايد: استخارهٔ ديگرى هست كه برخى از علماى زمان ما از آن استفاده مى كنند، و گويا به امام عصر ارواحنا فداه نسبت داده مى شود؛ و كيفيّت آن چنين است:
پس از اين كه آيه و دعا خواند، قبضه اى از تسبيح را مى گيرد و هشت دانه هشت دانه مى شمرد؛ اگر يك دانه باقى بماند، يعنى كمى خوب است؛ اگر دو تا بماند، يعنى در انجام آن كار يك نهى وجود دارد؛ اگر سه دانه تسبيح باقى بماند، يعنى صاحب استخاره خودش صاحب اختيار است، چرا كه انجام آن كار و انجام ندادن آن مساوى است يعنى ميانه است؛ اگر چهار دانه تسبيح باقى بماند به معناى وجود دو نهى و بدى در آن كار است؛ اگر پنج تا باقى بماند نزد بعضى به معناى اين است كه در آن كار سختى وجود دارد و برخى نيز به وجود سرزنش در آن كار معتقدند؛ اگر شش دانه باقى بماند به معناى نيكى و خير كامل در آن كار است به گونه اى كه بايد در انجامش شتاب كرد؛ اگر هفت دانه از تسبيح باقى بماند همانند آن است كه پنج دانه باقى مانده باشد كه در آن دو رأى يا دو روايت وجود دارد؛ و اگر هشت دانه باقى بماند كار مورد نظر در نهايت بدى است و چهار نهى در آن وجود دارد.
