17- نماز ديگر در شب نيمۀ شعبان
ابو يحيى از امام صادق عليه السّلام روايت كرده است كه از امام باقر عليه السّلام دربارهٔ فضيلت شب نيمهٔ شعبان سئوال شد، حضرت فرمودند:
شب نيمهٔ شعبان بعد از شب قدر، برترين و بافضيلت ترين شب ها است. در اين شب خدا فضل و رحمتش را شامل حال بندگانش مى گرداند و ايشان را به بزرگوارى خود مى بخشد. در اين شب سعى كنيد به خدا تقرّب جوييد.
زيرا شبى است كه خداوند بر خود لازم كرده و قسم ياد نموده كه هيچ درخواست كننده اى را رد نكند مگر اين كه درخواست معصيت و حرامى بكند. و شبى است كه خدا در عوض شب قدر كه براى پيغمبرمان صلّى اللّه عليه و اله و سلّم قرار داد، آن را براى ما اهل بيت قرار داده است.
پس در دعا و ستايش خدا تلاش كنيد؛ زيرا هركس در اين شب صد مرتبه خدا را تسبيح نموده يعنى «سبحان اللّه» بگويد و صد مرتبه او را ستايش نموده يعنى «الحمد للّه» بگويد و صد مرتبه او را به بزرگى ياد كرده يعنى «اللّه اكبر» بگويد، خداوند گناهان گذشته اش را مى بخشد و از حاجات دنيا و آخرت آنچه را بخواهد، و آنچه نيازمند آن باشد-هرچند آن را نخواهد-خداوند به خاطر بزرگوارى و رحمتش بر بندگان، آن ها را برآورده مى سازد.
ابو يحيى مى گويد: به سرورم امام صادق عليه السّلام عرض كردم: بهترين دعا در اين شب چيست؟ حضرت فرمودند:
هنگامى كه نماز عشا را بجا آوردى دو ركعت نماز بخوان. در ركعت اوّل بعد از سورهٔ حمد، يك مرتبه سورهٔ «جحد» يعنى قُلْ يا أَيُّهَا اَلْكافِرُونَ، و در ركعت دوّم بعد از سورهٔ حمد، يك مرتبه سورهٔ «توحيد» را بخوان. وقتى سلام دادى سى و سه مرتبه: «سبحان اللّه» ، و سى و سه مرتبه: «الحمد للّه» ، و سى و چهار مرتبه: «اللّه أكبر» بگو، و سپس اين دعا را بخوان:
يٰا مَنْ إِلَيْهِ مَلْجَأُ الْعِبٰادِ فِي الْمُهِمّٰاتِ، وَ إِلَيْهِ يَفْزَعُ الْخَلْقُ فِي الْمُلِمّٰاتِ، يٰا عٰالِمَ الْجَهْرِ وَالْخَفِيّٰاتِ، وَيٰا مَنْ لٰاتَخْفىٰ عَلَيْهِ خَوٰاطِرُ الْأَوْهٰامِ وَتَصَرُّفُ الْخَطَرٰاتِ، يٰا رَبَّ الْخَلٰائِقِ وَالْبَرِيّٰاتِ، يٰا مَنْ بِيَدِهِ مَلَكُوتُ الْأَرَضينَ وَالسَّمٰاوٰاتِ، أَنْتَ اللّٰهُ لٰاإِلٰهَ إِلّاٰ أَنْتَ، أَمُتُّ إِلَيْكَ بِلٰا إِلٰهَ إِلّاٰ أَنْتَ، فَبِلٰا إِلٰهَ إِلّاٰ أَنْتَ، اِجْعَلْني في هٰذِهِ اللَّيْلَةِ مِمَّنْ نَظَرْتَ إِلَيْهِ فَرَحِمْتَهُ، وَسَمِعْتَ دُعٰائَهُ فَأَجَبْتَهُ، وَعَلِمْتَ اسْتِقٰالَتَهُ فَأَقَلْتَهُ، وَتَجٰاوَزْتَ عَنْ سٰالِفِ خَطيئَتِهِ، وَعَظيمِ جَريرَتِهِ، فَقَدِ اسْتَجَرْتُ بِكَ مِنْ ذُنُوبي، وَلَجَأْتُ إِلَيْكَ في سَتْرِ عُيُوبي. أَللّٰهُمَّ فَجُدْ عَلَيَّ بِكَرَمِكَ وَفَضْلِكَ، وَاحْطُطْ خَطٰايٰايَ بِحِلْمِكَ وَعَفْوِكَ، وَتَغَمَّدْني في هٰذِهِ اللَّيْلَةِ بِسٰابِغِ كَرٰامَتِكَ، وَاجْعَلْني فيهٰا مِنْ أَوْلِيٰائِكَ الَّذينَ اجْتَبَيْتَهُمْ لِطٰاعَتِكَ، وَاخْتَرْتَهُمْ لِعِبٰادَتِكَ، وَجَعَلْتَهُمْ خٰالِصَتَكَ وَصِفْوَتَكَ. أَللّٰهُمَّ اجْعَلْني مِمَّن
اى كسى كه پناهگاه بندگان در سختى ها و مشكلات به سوى او است، و مخلوقات در بلا و مصيبت به او پناه مى برند؛ اى داناى هرچه آشكار و پنهان است، اى كسى كه خطور فكر و انديشه ها و رفت وآمد خيالات و خاطرات بر او پنهان نيست؛ اى پروردگار خلايق و آفريدگان؛ اى كسى كه ملكوت زمين ها و آسمان ها به دست قدرت اوست؛ تو آن خدايى هستى كه جز تو خدايى نيست؛ من به وسيلهٔ «لا إله إلاّ اللّه» تو را قصد مى كنم و به تو روى مى آورم، پس به خاطر اين كه اعتقاد دارم جز تو خدايى نيست، در اين شب مرا از كسانى قرار بده كه نظر لطف به او كرده پس به حالش ترحّم فرموده اى و دعايش را شنيده پس آن را اجابت كرده اى، و درخواست گذشت او را دانسته پس از او درگذشتى، و از خطاهاى گذشته و گناهان بزرگ او گذشت كردى. پس من از گناهانم به تو پناه آورده ام و براى پوشاندن زشتى هايم به تو پناهنده گشتم.
اى خدا؛ تو به فضل و كرمت بر من بخشش و احسان فرما و با بردبارى و عفوت گناهانم را بريز و مرا در اين شب با كرامت و بزرگوارى فراوانت غرق احسانت نما. و مرا در اين شب از دوستانت قرار بده كه آن ها را براى فرمان بردارى از خودت برگزيدى، و براى عبادتت انتخاب فرمودى و از خاصّان و خالصان خود قرار دادى. خداوندا؛ مرا از آنان قرار بده كه
سَعَدَ جَدُّهُ، وَتَوَفَّرَ مِنَ الْخَيْرٰاتِ حَظُّهُ، وَاجْعَلْني مِمَّنْ سَلِمَ فَنَعِمَ وَفٰازَ فَغَنِمَ، وَاكْفِني شَرَّ مٰا أَسْلَفْتُ، وَاعْصِمْني مِنَ الْإِزْدِيٰادِ في مَعْصِيَتِكَ، وَحَبِّبْ إِلَيَّ طٰاعَتَكَ وَمٰا يُقَرِّبُني مِنْكَ وَيُزْلِفُني عِنْدَكَ. سَيِّدي إِلَيْكَ يَلْجَأُ الْهٰارِبُ، وَمِنْكَ يَلْتَمِسُ الطّٰالِبُ، وَعَلىٰ كَرَمِكَ يُعَوِّلُ الْمُسْتَقيلُ التّٰائِبُ، أَدَّبْتَ بِالتَّكَرُّمِ وَأَنْتَ أَكْرَمُ الْأَكْرَمينَ، وَأَمَرْتَ بِالْعَفْوِ عِبٰادَكَ وَأَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحيمُ. أَللّٰهُمَّ فَلٰاتَحْرِمْني مٰا رَجَوْتُ مِنْ كَرَمِكَ، وَلٰاتُؤْيِسْني مِنْ سٰابِغِ نِعَمِكَ، وَلٰاتُخَيِّبْني مِنْ جَزيلِ قِسَمِكَ في هٰذِهِ اللَّيْلَةِ لِأَهْلِ طٰاعَتِكَ، وَاجْعَلْني في جُنَّةٍ مِنْ شِرٰارِ بَرِيَّتِكَ. رَبِّ، إِنْ لَمْ أَكُنْ مِنْ أَهْلِ ذٰلِكَ فَأَنْتَ أَهْلُ الْكَرَمِ وَالْعَفْوِ وَالْمَغْفِرَةِ، وَجُدْ عَلَيَّ بِمٰا أَنْتَ أَهْلُهُ لٰابِمٰا أَسْتَحِقُّهُ فَقَدْ حَسُنَ ظَنّي بِكَ، وَتَحَقَّقَ رَجٰائي لَكَ، وَعَلِقَتْ نَفْسي بِكَرَمِكَ، فَأَنْتَ أَرْحَمُ الرّٰاحِمينَ وَأَكْرَمُ الْأَكْرَمين
از كوشش خود به سعادت رسيدند و از خيرات و خوبى ها بهرهٔ كامل بردند؛ و از آنان كه در زندگى سالم ماندند پس متنعّم گرديدند و پيروز گشتند پس غنيمت يافتند؛ و مرا از شرّ كارهاى گذشته ام كفايت فرما و از اين كه در آينده بر نافرمانى تو بيفزايم حفظ فرما، و فرمان بردارى از خودت را و آن چه را باعث نزديك شدن به حضرت توست و به من نزد تو منزلت مى دهد محبوب من گردان. اى آقاى من؛ گريختگان به سوى تو پناهنده مى شوند و جويندگان به درگاه تو التماس مى كنند، و آنان كه طلب گذشت مى كنند و توبه كار شدند اعتمادشان بر كرم توست؛ تو بندگانت را با رفتار بزرگوانه ات درحالى كه بزرگوارترين كريمان هستى، ادب كردى؛ و به بندگانت دستور بخشش دادى درحالى كه خودت بخشنده و مهربانى. اى خدا؛ مرا از اميدى كه به بزرگوارى ات دارم محروم مكن، و از نعمت فراگير و فراوانت نااميد مگردان، و از قسمت هاى بزرگت براى فرمان بردارانت در اين شب مرا هم ناكام مساز، و مرا از آفريدگان شرور و بدرفتارت در حفظ خود بدار. بارپروردگارا؛ اگر من قابل آنچه درخواست كردم نيستم، ليكن تو اهل بزرگوارى و بخشش و آمرزشى؛ بر من به آنچه سزاوار مقام توست كرامت فرما نه آنچه شايستهٔ من است؛ چون به تو خوش گمان بوده و اميدم به سوى توست، و جانم به كرامتت بسته است؛ چون عقيده دارم كه تو مهربان ترين مهربانان و بزرگوارترين بزرگواران هستى.
أَللّٰهُمَّ وَاخْصُصْني مِنْ كَرَمِكَ بِجَزيلِ قِسَمِكَ، وَأَعُوذُ بِعَفْوِكَ مِنْ عُقُوبَتِكَ، وَاغْفِرْ لِيَ الذَّنْبَ الَّذي يَحْبِسُ عَلَيَّ الْخُلُقَ، وَيُضَيِّقُ عَلَيَّ الرِّزْقَ حَتّٰى أَقُومَ بِصٰالِحِ رِضٰاكَ، وَأَنْعَمَ بِجَزيلِ عَطٰائِكَ، وَأَسْعَدَ بِسٰابِغِ نَعْمٰائِكَ، فَقَدْ لُذْتُ بِحَرَمِكَ، وَتَعَرَّضْتُ لِكَرَمِكَ، وَاسْتَعَذْتُ بِعَفْوِكَ مِنْ عُقُوبَتِكَ، وَبِحِلْمِكَ مِنْ غَضَبِكَ، فَجُدْ بِمٰا سَأَلْتُكَ، وَأَنِلْ مَا الْتَمَسْتُ مِنْكَ، أَسْأَلُكَ لٰابِشَيْءٍ هُوَ أَعْظَمُ مِنْك
بارالها؛ مرا از راه بزرگوارى ات به قسمت هاى بزرگ خويش مخصوص گردان، من از كيفرت به بخشش تو پناه مى برم. آن دسته از گناهان مرا ببخش كه خوى و سرشت را بر من محبوس و روزى را بر من تنگ مى سازد، تا به خشنودى نيكوى تو پردازم و با بخشش بزرگت بهره مند شوم و به نعمت هاى فراوانت نيك بخت گردم؛ زيرا، من به حريم قدس تو پناه آورده و خود را در معرض بزرگوارى ات درآورده ام؛ و از كيفر و مجازاتت به بخششت و از خشمت به بردبارى ات پناه جسته ام؛ پس مرا آن چه خواستم عطا فرما و به آن چه از تو التماس نموده ام برسان، من از تو چيزى را مى خواهم كه از تو بزرگ تر نيست.
سپس به سجده مى روى و بيست مرتبه: «يا ربّ» ، هفت مرتبه: «يا أللّه» ، هفت مرتبه: «لا حول و لا قوّة إلاّ باللّه» ، و ده مرتبه: «ما شاء اللّه» ، و ده مرتبه:
«لا قوّة إلاّ باللّه» گفته و بر پيامبر و آل پيامبر عليهم السّلام صلوات مى فرستى و از خدا حاجتت را مى طلبى.
به خدا سوگند؛ اگر به تعداد قطرات باران از خدا حاجت بطلبى، از بزرگوارى و فضلش تو را به حاجاتت مى رساند.
*** مؤلّف مى گويد: چهار ركعت نماز وارد شده كه در ظهر روز عاشورا خوانده مى شود و بعد از نماز، دعايى قرائت مى شود كه به مناسبت دعاهاى هر ماه آن را در بخش ادعيهٔ ماه ها ص 271 بيان مى كنيم. و نيز در بخش يازدهم، نمازى را براى وسعت رزق، از جناب محمّد بن عثمان قدّس سرّه نقل مى كنيم.
