7- فضيلت شب نيمۀ شعبان
سيّد بزرگوار رضى الدين علىّ بن طاووس رحمه اللّه مى فرمايد: سزاوار است تعظيم اين شب به خاطر ولادت حضرت مهدى ارواحنا فداه نزد مسلمانان و كسانى كه اعتراف به حقوق امامت ايشان دارند-به مقدارى كه پيامبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم آن را ذكر فرموده اند-و سعادت مندان از امّت پيامبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم آن را بشارت داده اند؛ باشد.
همان طور كه روزگار و زندگانى براى مسلمانان تنگ و تاريك شد و لشكريان دشمن بر آنان مسلّط شدند و بديمنى و شومى گناهان شان آنان را احاطه كرد؛ پس خداوند مولودى را به دنيا آورد كه آنان را از اسارت و بردگى آزاد كند و آنان را بر حقوق از دست رفتهٔ ايشان قدرت و توانايى مى دهد و به تمامى افراد بشر آنچه را كه مستحقّ آن هستند، اعطا مى كند؛ سفرهٔ رحمت خود را در شرق و غرب عالم مى گستراند؛ سفره اى كه همگان به طور يكسان از آن بهره مند مى شوند.
كامل كنندهٔ الطاف خداوند با اوصافى نيكو است. او بر آن سفره مانند پدرى دلسوز نسبت به فرزندان عزيزش يا مانند حاكمى مهربان و بزرگوار نسبت به رعيّت و زيردستانش مى نشيند و آن حضرت از مقدّمات نشانه هاى سرور و بشارت هاى خير و نيكى نسبت به جهان پايدار را به آن ها نشان مى دهد؛ آنچه را كه حاضر آن گواهى بر غايب آن مى دهد و دل ها را به سوى اطاعت پروردگار مى كشاند.
سيّد بن طاووس رحمه اللّه در ادامه مى افزايد:
تمامى انسان ها بايد براى شكرگزارى از آنچه خداوند به وسيلهٔ آن حضرت بر آنان منّت گذاشته و به آنان عطا كرده، و به خاطر اين كه خداوند آنان را از رعيّت و سربازان آن حضرت قرار داده تا براى يارى اسلام و ايمان، و ريشه كن كردن كفر و سركشى و دشمنان اسلام، و برپا كردن خيمه هاى سعادت در تمامى عالم از شرق تا غرب و در
دورترين نقاط جهان، او را يارى دهند، اين شب را گرامى بدارند و به عبادت بپردازند.
و آن ها را در خدمت خداوندى كه كسى به ذات او پى نمى برد قرار خواهد داد و نيز در خدمت رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله و سلّم-كه سبب اين ولادت و سعادت و شرافت دادن به رياست آن حضرت است-و نيز تشكّرى و خدمتى براى پدران پاك آن حضرت؛ آنان كه اصل و ريشهٔ اين ولادت مبارك و ياوران آن حضرت در برپا داشتن حرمت و حفظ احترامش مى باشند، و نيز تشكّرى و خدمتى به خود آن حضرت نمايد.
همان گونه كه واجب است هر بنده اى در برابر زمامدار خود كه باعث استوارى و پايدارى او گرديده و سعادت او را تأمين نموده خدمت كند و گمان نمى كنم كه قوّت بشرى قادر بر قيام به اين حقوق عظيم و پسنديده باشد مگر با نيروى الهى.
پس هر بنده اى از بندگان سعادت مند به خاطر نعمت هايى كه به وسيلهٔ آن حضرت و به خاطر طفيل وجود ايشان به او مى رسد، بايد با قدرت و جدّيّت به شكرگزارى قيام كند.
از جمله دعاها و سوگندهايى كه در شب نيمهٔ شعبان به واسطهٔ اين مولود عالى مقام و ارزشمند، به خداى تعالى مى دهيم؛ اين دعاست:
أَللّٰهُمَّ بِحَقِّ لَيْلَتِنٰا هٰذِهِ وَمَوْلُودِهٰا، وَحُجَّتِكَ وَمَوْعُودِهٰا، اَلَّتي قَرَنْتَ إِلىٰ فَضْلِهٰا فَضْلاً فَتَمَّتْ كَلِمَتُكَ صِدْقاً وَعَدْلاً، لٰامُبَدِّلَ لِكَلِمٰاتِكَ، وَلٰا مُعَقِّبَ لِآيٰاتِكَ، نُورُكَ الْمُتَأَ لِّقُ، وَضِيٰاؤُكَ الْمُشْرِق
خدايا؛ به حقّ امشب ما و مولود آن، و حجّت تو و وعده داده شدهٔ آن، كه برترى ديگرى بر برترى آن مقرون ساختى و پيوسته نمودى؛ پس كامل گرديد كلمهٔ تو به راستى و عدالت، كه دگرگون كننده اى براى كلمات تو نيست، و نه پس زننده اى بر آياتت نيست؛ او نور درخشان تو و روشنايى تابان تو
وَالْعَلَمُ النُّورُ في طَخْيٰاءِ الدَّيْجُورِ، اَلْغٰائِبُ الْمَسْتُورُ. جَلَّ مَوْلِدُهُ، وَكَرُمَ مَحْتِدُهُ، وَالْمَلٰائِكَةُ شُهَّدُهُ، وَاللّٰهُ نٰاصِرُهُ وَمُؤَيِّدُهُ، إِذٰا آنَ ميعٰادُهُ، وَالْمَلٰائِكَةُ أَمْدٰادُهُ، سَيْفُ اللّٰهِ الَّذي لٰايَنْبُو، وَنُورُهُ الَّذي لٰايَخْبُو، وَذُو الْحِلْمِ الَّذي لٰايَصْبُو، مَدٰارُ الدَّهْرِ، وَنَوٰاميسُ الْعَصْرِ، وَوُلٰاةُ الْأَمْرِ، وَالْمُنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الذِّكْرُ، وَمٰا يَنْزِلُ في لَيْلَةِ الْقَدْرِ، وَأَصْحٰابُ الْحَشْرِ وَالنَّشْرِ، تَرٰاجِمَةُ وَحْيِهِ، وَوُلٰاةُ أَمْرِهِ وَنَهْيِهِ. أَللّٰهُمَّ فَصَلِّ عَلىٰ خٰاتِمِهِمْ وَقٰائِمِهِمْ، اَلْمَسْتُورِ عَنْ عَوٰالِمِهِم هِمْ 1 ، وَأَدْرِكْ بِنٰا أَيّٰامَهُ وَظُهُورَهُ وَقِيٰامَهُ، وَاجْعَلْنٰا مِنْ أَنْصٰارِهِ، وَاقْرِنْ ثٰارَنٰا بِثٰارِهِ، وَاكْتُبْنٰا في أَعْوٰانِهِ وَخُلَصٰائِهِ، وَأَحْيِنٰا في دَوْلَتِهِ نٰاعِمينَ، وَبِصُحْبَتِهِ غٰانِمينَ، وَبِحَقِّهِ قٰائِمينَ، وَمِنَ السُّوءِ سٰالِمينَ يٰا أَرْحَمَ الرّٰاحِمينَ. وَالْحَمْدُ للّٰهِِ رَبِّ الْعٰالَمينَ وَصَلَّى اللّٰهُ عَلىٰ مُحَمَّدٍ خٰاتَمِ النَّبِيّينَ وَالْمُرْسَلينَ، وَعَلىٰ أَهْل
و پرچم نور در تاريكى شب سياه، (كه جمالش) پنهان و پوشيده است. ولادتش شكوه مند، و نژادش شريف است، و فرشتگان شاهدان اويند، و خداوند يارى كننده و تأييدكنندهٔ اوست؛ هنگامى كه زمان وعده اش فرارسد، و فرشتگان مددكاران اويند. او شمشير خداوندى است كه كند نشود، و نور خداوندى است كه هرگز خاموش نگردد، و صاحب بردبارى است كه از جا در نرود. محور و مركز چرخش روزگار، و ناموس هاى زمانه، و كارداران فرمان الهى؛ و كسانى كه نازل گشته بر ايشان ذكر يعنى قرآن و آنچه در شب قدر نازل گردد، و صاحبان گردآورى و پراكندگى، بيان كنندهٔ پيام آسمانى او؛ و عهده داران امر و نهى او مى باشند. بارخدايا؛ بر آخرين، و قيام كنندهٔ ايشان درود بفرست كه از عوالم ايشان پوشيده است؛ و ما را موفّق به درك روزگار و دوران ظهور و قيامش بگردان؛ و ما را از ياران آن حضرت قرار بده؛ و خونخواهى ما را به خونخواهى او پيوسته گردان؛ و ما را در گروه ياران و مخلصان بى آلايشانش بنويس؛ و ما را در دولت آن حضرت، برخوردار از نعمت زنده بدار؛ و به همراهى او بهره مند، و به اداى حقّش پابرجا، و از بدى نيز بركنار بدار؛ اى مهربان ترين مهربانان؛ و ستايش مخصوص پروردگار جهانيان است؛ و درود خدا بر حضرت محمّد خاتم پيامبران و رسولان و بر اهل
بَيْتِهِ الصّٰادِقينَ وَعِتْرَتِهِ النّٰاطِقينَ، وَالْعَنْ جَميعَ الظّٰالِمينَ، وَاحْكُمْ بَيْنَنٰا وَبَيْنَهُمْ يٰا أَحْكَمَ الْحٰاكِمين
بيت راستگو و عترت سخن گوى انديشمند او باد. خدايا؛ به همهٔ ستم كاران لعنت كن، و خودت بين ما و آن ها داورى كن؛ اى بهترين داوران.
نگارنده مى گويد: سزاوار است صلوات ضرّاب اصفهانى كه آن را در صفحهٔ 264 اين كتاب نقل كرديم، در شب نيمهٔ شعبان و روزش، خوانده شود.
در آن شب
كميل بن زياد مى گويد: با مولايم امير المؤمنين على عليه السّلام در مسجد بصره نشسته بودم و گروهى از اصحاب نيز همراه آن حضرت بودند، پس بعضى از آنان از ايشان سئوال كردند كه معناى اين فرمايش خداوند: فِيها يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ ؛ «كه در آن شب هر امرى با حكمت معيّن گردد» ، چيست؟
حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام فرمودند
مراد، شب نيمهٔ شعبان است؛ قسم به آن كس كه جان على در دست اوست، هيچ بنده اى نيست مگر اين كه تمامى خير و شرّى كه در طول سال تا شب نيمهٔ شعبان آينده بر او مى گذرد، در آن شب براى او تقسيم مى شود؛ و هيچ بنده اى نيست كه اين شب را با شب زنده دارى سپرى كند و دعاى حضرت خضر عليه السّلام را بخواند مگر اين كه اجابت شود.
امام عليه السّلام از مسجد بيرون رفتند، من شب هنگام در پى ايشان به راه افتادم؛ حضرت فرمودند: اى كميل؛ چه باعث شده كه اينجا آمده اى؟
گفتم: اى امير مؤمنان؛ دعاى حضرت خضر عليه السّلام را مى خواهم.
حضرت فرمودند
اى كميل؛ بنشين؛ هنگامى كه اين دعا را حفظ كردى، هر شب جمعه يا در ماه يك مرتبه و يا در طول سال يك مرتبه يا در طول عمرت يك مرتبه اين دعا را بخوان كه تو را كفايت و يارى مى كند، و روزى تو را زياد مى گرداند، و آمرزش الهى را هيچ گاه از دست نمى دهى.
اى كميل؛ دوستى و همنشينى طولانى تو با ما، تو را سزاوار نموده كه آنچه مى خواهى به تو بخشش نماييم.
حضرت، «دعاى كميل» را به او آموختند كه اين دعا را در صفحهٔ 683 اين كتاب نقل مى كنيم.
مؤلّف گويد: در بخش اوّل (نمازها، ص 147 و 148) نمازهايى را كه در شب نيمهٔ شعبان خوانده مىشوند، نقل كرديم به آنجا رجوع كنيد
